سیاست خارجی اسرائیل

اسرائیل ویژگی هایی دارد که شناخت و علم به آن ها به بررسی سیاست خارجی این کشور کمک می کند:

1)     محاصره توسط همسایگان دشمن

2)     عدم وابستگی به ائتلاف ها و اتحادهای منطقه ای

3)     تمایل به اعطای شهروندی بر تمامی یهودیان جهان

4)     امنیت محوری در تمامی ابعاد حکومت

پژوهشگرانی که در حوزه سیاست خارجی اسرائیل کارکرده اند از اولین جمله اند : مایکل برچر ، کلایوخوبز ، لواردریک ، آلن دوتی  که در این میان مایکل برچر بر جسته ترین آنهاست . طرح او برگرفته از تحلیل سیستم هاست .

مایکل برچر  (( ویژگی یهودی بودن )) را به عنوان منشوری مسلط در دولت اسرائیل می داند . از نظر او اسرائیل از معدود کشورهایی است که بدون توجه به محدودیت هایش ((مهاجرت بر پایه ایدئولوژی )) را تشویق می کند . از این رو تلاش برای بازگرداندن یهودیان به اسرائیل به عنوان یکی از اهداف سیاست خارجی اسرائیل در آمده است .

پژوهشگران سیاست خارجی این کشور به 3 گروه با 3 رویکرد تقسیم می شوند :

گروه اول : این گروه با رویکردی واقع گرایانه و با لحاظ موَلفه های امنیتی – نظامی به این موضوع نگاه می کنند . در این رویکرد به اسرائیل به عنوان یک قدرت برتر منطقه ای نگریسته می شود و  رابطه اش با دنیای عرب در قالب بازی با حاصل جمع صفر است .

شایان ذکر است که این رویکرد ، رویکرد غالب در این حوزه است .

گروه دوم : اسرائیل را به مانند سایر کشور ها و با مدل های رایج شکل گیری سیاست خارجی بررسی می کنند و برخی از اقدامات اسرائیل را برخاسته از دلایل (( غیر امنیتی )) می دانند .

گروه سوم : سیاست خارجی اسرائیل را منشئت گرفته از(( منابع و ایدئولوژی )) می دانند البته با نقشی پررنگ تر این رویکرد به یک نگرش خاص در میان رهبران و تصمیم گیران اسرائیلی تاًکید  می کند و معتقد است که نگرش یهودی در تمام ابعاد سیاست خارجی و داخلی این کشور ریشه دوانیده است .

در شکل گیری سیاست خارجی کشور ها یک دسته عوامل داخلی و خارجی دخیل هستند و این عوامل مجموعه ای از فرصت ها ، تهدیدات و محدودیت ها را برای این کشور ها به ارمغان می آورند ، در این جا به عومل بین المللی و رابطه شان با سیاست خارجی اسرائیل می پردازیم :

1)    ساختار نظام بین الملل

اسرائیل در سال 1948 تاًسیس شد ، زمانی که جنگ سرد آغاز شده بود و نظام دو قطبی بر جهان حاک بود . در این میان خاورمیانه از اهمییت راهبردی برخوردار بود و هر دو ابر قدرت در پی ایجاد حوزه نفوذ برای خود بودند . شوروی در میان کشورهای عربی و امریکا متحدانی مثل اسرائیل و ایران داشتند .

حضور این دو ابر قدرت در منطقه اثراتی برای کشوری از جمله اسرائیل داشت . در این رابطه دو اعتقاد و تفسیر وجود دارد :

تفسیر اول : معتقد است که حضور دو قدرت برتر موجب محدود شدن متحدانشان در منطقه می شد . چرا که نظام دو قطبی به یک توازن در شرایط رقابت جنگ سردی و پرهیز از درگیری گرایش داشت و برای اثبات نظرشان به سال 1973 و جنگ اسرائیل با مصر اشاره می کنند . در این حادثه وقتی اسرائیل در آستانه شکست کامل مصر بود ، شوروی تهدید بر مداخله مستقیم کرد و نتیجتا" امریکا برای جلوگیری از وقوع یک مناقشه جدی به اسرائیل هشدار داد که عقب نشینی کند .

تفسیر یا قرائت دوم : حضور دو ابر قدرت را موجب تشدید مناقشه منطقه ای می دانست . اینان معتقد اند که کمک های نظامی دو ابر قدرت سبب بهره گیری مناقشه گران منطقه ای برای پیشبرد منافع خودشان می شد . آنان با استفاده از پوشش ضد کمونیست نظر امریکا را جلب و با ادعای مخالفت با امپریالیسم خود را به شوروی نزدیک می کردند.

در واقع می توان گفت ، جنگ سرد فرصت ها و منابع وسیعی پیش روی اسرائیل قرارداد . حمایت گسترده ایالات متحده این امکان را به اسرائیل بخشید که با قدرت مانور بیشتری سیاست خارجی خود را شکل دهد و آزادی عمل بیشتری داشته باشد .

اما در تمام جنگ سرد هم منافع دیگری را برای اسرائیل به دنبال داشت از جمله :

1)   روابطی که میان اسرائیل و روسیه برقرار شد و (( شناسایی دیپلماتیک اسرائیل )) و (( پذیرش جهانی )) آن را به دنبال داشت .

2)     سرازیر شدن مهاجران جدید از روسیه به اسرائیل تاًثیر مثبتی بر رشد بلند مدت اسرائیل داشت .

3)     کشورهای عرب ، یک حامی مالی و نظامی را از دست دادند و اکثر این کشور ها دچار بحران اقتصادی شدند .

4)     بازگشت بازرگانان ، دیپلمات ها و نمایندگان اسرائیل به کشورهای آفریقایی که پس از جنگ 1967 اخراج شده بودند .

البته برخی هم معتقدند که اسرائیل بعد از جنگ سرد ، ارزش استراتژیک خود را برای امریکا از دست داد و کمک های بی جون و جرا محروم شد چراکه خطر کمونیسم دیگر در میان نبود ، اما در جواب بعضی دیگر می گویند که خطر اسلام گرایی و بنیادگرایی اسلام جایگزین آن شده است و اسرائیل هم ویژگی تک قطبی دنیای بعد از جنگ را درک کرده است .

2)    اقتصاد

توسعه اقتصادی اسرائیل با موانعی رویرو است :

1)     انزوای اقتصادی و تجاری در بین همسایگان

2)     فقدان منابع طبیعی

3)     هزینه های بالای دفاعی و نظامی

/ 1 نظر / 116 بازدید
وحید

استفاده کردم. عالی بود