مطالعات خاورمیانه

در این وبلاگ سعی برآن است تا موضوعات علمی و خبری در زمینه ی مطالعات منطقه ی خاور میانه ارائه گردد.

گزارشی از عملیات های غافلگیر کننده نیروی هوایی اسرائیل در گذشته
نویسنده : امیر جعفری - ساعت ٧:٢۱ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/٧/٩
 

 

یک اکتبر 1985 مصادف است با تجاوز هوایی رژیم صهیونیستی به تونس. در این عملیات هدف مقر سازمان آزادیبخش فلسطین (ساف) بود که به دنبال آن مقر به طور کامل منهدوم و 60 نفر کشته شدند. رژیم صهیونیستی در طول عمر خود، چندین بار از اینگونه عملیات ها انجام داده که دراین گزارش به مهمترین آنها پرداخته خواهد شد. آشنایی با این گونه حملات دشمن، برای پیشگیری، مقابله و دفع آن ضروری و لازم است.


عملیات اُپرا

در 7 ژوئن سال 1981 طی عملیات پروازی به نام اُپرا توسط چند فروند جنگنده اف-16 نیروی هوایی اسرائیل، راکتور اسیراک عراق با خاک یکسان شد. طراحان این عملیات که قصد داشتند تا از اعتراضات بین المللی در امان باشند، نهایت سعی خود را به کار بردند تا عملیات پنهانی صورت گیرد.

این تاسیسات برای کشورعراق و شخص صدام اهمیت ویژه ای داشت. در این زمان کشور فرانسه که به عنوان یکی از مهم ترین همپیمانان عراق شناخته می شد، کارشناسان خود را جهت راه اندازی سریع تر این نیروگاه به عراق فرستاده بود. صدام تاسیسات اتمی اوسیراک را با کمک کارشناسان فرانسوی بنا نهاده بود و قصد داشت در آنجا آزمایشات هسته ای را آغاز کند. او از احداث این تاسیسات فقط یک هدف را دنبال می کرد و آن هم ساختن بمب اتم بود. این مطلب بارها توسط صدام اعلام شده بود. او درسخنرانی های خود علنا اعلام می کرد که عراق اولین کشور عربی خواهد بود که بمب اتم را ساخته و به تکنولوژی آن دست می یابد.

عملیات همانگونه که برنامه ریزی شده بود، اجرا شد. به دلیل فاصله زیاد بین پایگاههای هوایی اسرائیل و هدف مورد نظر (بیش از 1600 کیلومتر) وهمینطور عبور از دو کشور اردن و عربستان سعودی، به نظر می رسید که نیروهای عملیاتی کار ساده ایپیش رو ندارند. افزون بر این، سازمانهای اطلاعاتی اسرائیل نیز اطلاعات موثقی را درباره وضعیت پدافندعراق در دست نداشتند. بعد از ارزیابی وضعیت موجود، سرانجام ارتش اسرائیل به این نتیجه رسید که بابه کارگیری اسکادرانی از جنگنده های اف 16 با سوخت و مهمات کامل، همراه با تعدادی از هواپیماهایاف 15 برای ایجاد پوشش هوایی و پشتیبانی، بدون سوخت گیری مجدد می توان راکتور را منهدم کرد.

 هواپیماهای اسرائیلی در یک سکوت رادیویی و زیر خط رادار طبق یک برنامه ریزی حساب شده به اهداف خود در جنوب بغداد رسیدند و در کمتر از 90 ثانیه تمامی تاسیسات هسته ای عراق را نابود کردند. وقتی هواپیماها به فضای هوایی عراق وارد می شوند تا ارتفاع 30 متری پایین میآیند تا رادارهای عراق آنها را ردیابی نکنند. برخی گفته ها نیز حاکی از این است که هواپیماها آنقدر نزدیکبه یکدیگر پرواز می کردند، که رادار به جای نشان دادن یک اسکادران از جنگنده ها، یک هواپیمای بزرگرانشان داده و جلب توجه نکرده است. در ساعت 18:35 به وقت محلی جنگنده های اسرائیلی در مدار 35درجه و ارتفاع 1100 متری بمبهای مارک 84 را به صورت دوتایی و با فواصل 5 ثانیه پرتاب و تاسیساتهسته ای را هدف قرار می دهند.

بر اساس گزارش ارتش اسرائیل ظاهرا 2 بمب عمل نمی کند اما 14بمب باقی مانده با برخورد به هدف منفجر می شوند. متعاقب آن پدافند عراق اقدام به شلیک می کند وهواپیماهای اسرائیل تا ارتفاع 12200 متری اوج می گیرند و به اسرائیل باز می گردند. پدافند ضد هواییعراق نتوانست هیچگونه آسیبی به هواپیماها وارد سازد. با وجود هراس از رویارویی با هواپیماهای رهگیریکننده عراق، اسکادران اسرائیل بدون هیچگونه درگیری به اسرائیل بازگشت.

خلبانان اسراییلی که دان حالوتس رییس مستعفی ستاد ارتش این رژیم نیز جزوی از آنها بود موفقیت این عملیات را که در آن زمان هدف مهمی به حساب می آمد به نام خود ثبت کردند. نام بسیاری از خلبانان نیروی هوایی اسرائیل که در عملیات اپرا شرکت داشتند تا سال‌ها منتشر نشد، اما پس از گذشت دو دهه از انجام آن، نام برخی از خلبانان و طراحان آن منتشر شد که از آن‌جمله می‌توان به ژنرال دان حالوتس (خلبان نیروی هوایی اسرائیل) و ایلان رامون نخستین فضانورد اسرائیلی که در حادثه انفجار فضاپیمای کلمبیا کشته شد، اشاره کرد. وی بعدها رئیس ستاد کل نیروهای دفاعی اسرائیل شد.

مناخم بگین از موفقیت این عملیات حمایت و دفاع کرد و همکاران خود را با اعلام ناگهانی حمله اسرائیل، غافلیگر کرد. حمله به گونه­ای طراحی شده بود که جنگنده های نیروی هوایی بدون هیچ نشانی از نیروی هوایی اسرائیل وارد عملیات شوند تا از اعتراضات و سرزنش های جهانی تا حد ممکن جلوگیری شود. ولی در روز بعد اسرائیل مورد هجوم اعتراضات قرار گرفت، نخست وزیر از عملیات انجام شده دفاع کرد و خود را متعهد دانست که اسرائیل آماده است اگر لازم باشد، دوباره دست به عملیات های چنینی بزند و از توسعه بمب اتم توسط دشمن جلوگیری کند. بگین خاطر نشان کرد: «اگر راکتور هسته­ای نابود نشده بود، یک هولوکاست دیگر در تاریخ یهود اتفاق افتاده بود، ما اجازة این کار را هرگز نخواهیم داد!» این اظهارات در حالی بیان می شد که اسرائیل تا سال 1981 در حال ساخت سلاح های هسته­ای به مدت 13 سال در دیمونا بود.[1]و این کشور برای اولین با در تاریخ خاورمیانه، این منطقه را وارد عصر تسلیحات اتمی کرد.

 

عملیات اورچاد

در اقدامی مشابه در 6 سپتامبر 2007، اسرائیل حمله هوایی دیگری را با نام عملیات اورچاد[2]علیه هدفی در منطقه دیر الزور[3]انجام داد. بعدها مقامات وقت کاخ سفید و سیا عنوان کردند که محل مورد هدف تاسیسات هسته­ای با اهداف نظامی بوده است، اما سوریه این اظهارات را تکذیب کرد. بررسی­های انجام گرفته آژانس بین المللی انرژی اتمی مدارکی را در راستای تأیید ادعاهای واشنگتن و تل آویو به دست نیاورند. بر اساس گزارش­ها حمله توسط اسکادران 69 نیروی هوایی اسرائیل  متشکل از چند فروند اف-15 و اف-16 و یک هواپیمای الینت صورت گرفته و تعداد دقیق آنها بین 4 تا 8 فروند تخمین زده می شود.[4

 

جنگند هها به موشکهای ماوریک ا جی ام- 65 ، بمبهای500 آی بی، و همینطور باک های خارجی مجهز بودند. برخی از شواهد حاکی از این است که نیروهای ویژه نیروی هوایی اسرائیل موسوم به شالداگ قبل ازعملیات به محل مورد نظر اعزام و این محل را با پرتوهای لیزری نشانه گذاری کرده اند. برخی نیز نیروهای عمل کننده در این عملیات را نیروهای ویژه سایرت ماتکال وابسته به نیروهای دفاعی اسرائیل عنوان کرده اند. بنابر اسناد منتشر شده، ایهود باراک وزیردفاع اسرائیل شخصا این حمله را فرماندهی کرده است.

سیمور هرش معتقد است که این حمله هوایی را می توان به عنوان نوعی آزمایش برای حمله به تأسیسات هسته­ای ایران مورد ارزیابی قرار داد. فروش بمب­های بانکر توسط آمریکا به اسرائیل این نظر را تقویت می کند. این بمب ها این توانایی را دارند که در شش متر بتن و 30 متر در زمین نفوذ کنند. این بمب ها بر روی جنگنده­های اف-15 سوار شده­اند که دارای قابلیت پرواز تا ایران را دارند.[5]

منابع اطلاعاتی ایالات متحده بر این باوراند که که اسرائیل ممکن است از فن آوری مشابه سامانه هوایی سوتر امریکا استفاده کرده باشد که این باعث شده تا رادارهای سوریه نتوانند هواپیماها را ردیابی کنند. این سامانه نه تنها می تواند گیرنده های دشمن را با ارسال علائم غلط دچار اختلال کند، بلکه می تواند بطور مستقیم حس گرهای رادار دشمن را هم تحت تاثیر قرار دهد. بر اساس شواهد موجود، سوریه سامانه پیشرفته و مدرن پانتسیر-اس 1 ای ، روسیه را در اختیار داشته است.

علاوه بر این سامانه، سوریه موشک های زمین به هوای تور-ام 1 (اس ا- 15) و پکورا- 2 ا ( اس- 125  اس ا- 3) را نیز در اختیار داشته که دومی جز موش کهای خارج از رده محسوب می شود. در هر صورت جنگنده های اسرائیلی با استفاده از جنگ الکترونیکی و اختلال در فرکانس هاس رادیویی، رادارهای سوریه را مختل و عملیات را انجام داده اند. به نظر می رسد که امریکا اطلاعات پدافند هوایی سوریه را در اختیار اسرائیل قرار داده است.

سی ان ان اولین شبکه ای بود که اعلام کرد طی حمله هوایی، پایگاه نیروهای حزب الله مورد هدف قرار گرفته و بر اثر آن حفره بزرگی در صحرا ایجاد شده است. یک هفته بعد از آن واشنگتن پست گزارش کرد که سازمانهای اطلاعاتی ایالات متحده و اسرائیل به مدارکی دست یافته اند، که نشان می دهد سوریه با مساعدت کره شمالی درحال ساخت تاسیسات هسته ای بوده و محل مورد حمله همان تاسیسات هست های است که پیش بینی می شود توانایی ساخت سلاحهای غیرمتعارف را داشته است. فاروق الشرع معاون رئیس جمهوری سوریه با تکذیب تمامی ادعاهای رسانه های غربی، اعلام کرد که اسرائیل یک مرکز مطالعاتی را هدف قرار داده است. در روزهای بعدی بشار اسد رئیس جمهوری سوریه نیز با محکومیت این حمله، عنوان کرد که محل مورد حمله مجموعه نظامی درحال ساخت بوده است.

همانطور که عنوان شد اولین گزارش در مورد حمله از جانب سی ان ان بود. در ابتدا مقامات اسرائیلی واکنش خاصی در این باره انجام ندادند. هرچند ایهود اولمرت نخست وزیر سابق اسرائیل عنوان کرد که نیروهای امنیتی اسرائیل رشادت زیادی از خود نشان داده اند. انتشار هرگونه خبری در این باره ممنوع شد. در 16 سپتامبر، آموس یادلین رئیس اطلاعات ارتش اسرائیل عنوان کرد که این کشور توانایی بازدارنگی خود را دوباره به دست آورد. اولین مقام اسرائیلی که بطور رسمی عملیات را تایید کرد بنیامین نتانیاهو بودکه ضمن پشتیبانی از عملیات به اولمرت تبریک گفت. اوزی آراد مشاور نتانیاهو در گفتگو با نیوزویک 1 یاد آور شد که ما در جریان عملیات قرار داشتیم و بعد از انتشار جزئیات آن همه متحیرخواهند شد.

مقامات سوری طی نامه ای به دبیر کل سازمان ملل بن کی مون، تجاوز اسرائیل را نقض حریم هوایی کشور خود عنوان و یاد آور شدند که این اولین بار نیست که چنین اقدامی صورت می گیرد. در 27 آوریل 2008 ، رئیس جمهوری سوریه بشار اسد برای اولین بار در این مورد سخن گفت و با تکذیب ادعاهای مطرح شده درباره فعالیت های پنهانی هسته ای سوریه یادآور شد که آیا منطقی است که هیچگونه پدافندی در محل تاسیسات هسته ای وجود نداشته باشد و یا این محل در فضای باز و در دید مستقیم ماهواره ها قرار داشته باشد؟

عملیات پای چوبین

این عملیات بزرگ که در تاریخ ۱ اکتبر ۱۹۸۵ انجام گرفت، طولانی‌ترین مسیر یک عملیات هوایی برای جنگنده‌های اسرائیلی به مسافت ۲۳۰۰ کیلومتر بود. این مسیر که به‌وسیله ۸ جنگنده اف-۱۵ ایگل و ۸ جنگنده اف-۱۶ فایتینگ فالکن انجام گرفت که بارها مجبور به گرفتن بنزین برروی هوا از تانکرهای یک بوئینگ ۷۰۷ متعلق به ارتش اسرائیل شدند.

 

جهت انجام عملیات ضربتی، نام Wooden Legیا «پای چوبی» توسط نیروی هوایی اسرائیل برگزیده شد و تعداد 8 فروند جنگندهء F-16 جهت بمباران و 8 فروند جنگندهء F-15 جهت اسکورت آنها انتخاب شدند. در ساعت 7 صبح روز اوّل اکتبر 1985، جنگنده‏های اف-15 به مقصد پایتخت تونس به پرواز درآمدند و 14 دقیقه بعد، جنگنده‏های اف-16 نیز به هوا برخاستند. با در نظر گرفتن مسیر پرواز 1280 مایلی (3000 کیلومتر)، وودن لگ، دورترین عملیات نیروی هوایی اسرائیل پس از سال 1976 (عملیات Entebbe Operationدر اوگانادا) محسوب می گردید. یک فروند تانکر از نوع بوئینگ 707 وظیفه انجام سوخت رسانی هوایی را در نیمه راه و بر روی دریای مدیترانه برعهده داشت تا انجام عملیات در چنین مسافتی ممکن گردد.

جنگنده‏های اسرائیلی، بمب‏های هدایت شونده با دقت بالا را بر روی پایگاه ساحلی سازمان آزادی‏بخش فلسطین در تونس پرتاب کردند. چندین فروند هلیکوپتر نیز از روی عرشه یک شناور نیروی دریایی در نزدیک جزیرهمالت جهت نجات جان خلبانان جنگنده‏های احتمالی ساقط شده در دسترس بودند اما نیازی به وجودشان پیش نیامد. پس از انجام عملیات نیز جنگنده‏های اف15 جهت اسکورت اف16 ها وارد عمل شدند. مقر سازمان تروریستی آزادی‏بخش فلسطین به طور کامل منهدم شد.

عملیات پای چوبین با موفقیت نسبی همراه بود زیرا با وجود موفقیت نظامی در منهدم کردن مرکز سازمان آزادی‌بخش فلسطین و کشته شدن بیش از ۶۰ عضو سازمان آزادی‌بخش فلسطین در بمباران نیروی هوایی اسرائیل، یاسر عرفات و دستیاران ارشدش در آن هنگام در ساختمان حضور نداشتند و زنده ماندند.

در این عملیات هیچگونه خسارتی به جنگنده‌ها و خلبانان نیروی هوایی اسرائیل وارد نیامد و هدف عملیات نیز به طور کامل منهدم گردید.

 

نتیجه گیری

نیروی هوایی رژیم صهیونیستی علاوه براین عملیات ها، عملیات دیگری را نیز برای آزادسازی گروگان های صهیونیست در جریان گروگان گیری هواپیمای ایر فرانس در سال 1976 توسط ساف، در اوگاندا انجام دادند. نام آن، عملیات عنتبی با نام رمز صاعقه بود. به خاطر همکاری دولت کنیا، هواپیماهای رژیم صهیونیستی توانستند دراین کشور سوختگیری انجام دهند و به راحتی وارد خاک اوگاندا شوند. به خاطر اینکه کماندوهای صهیونیستی بخش عمده ای از عملیات نجات را انجام دادند و نیروی هوایی رژیم صهیونیستی نیز کار دشواری را در انجام عملیات بر عهده نداشت، در این نوشتار به آن اشاره نشد.

تمرکز اصلی بر عملیات هایی هوایی بود که توسط نیروی هوایی صورت گرفته و این حملات به صورت غافلگیر کننده و بدون آمادگی نیروهای دفاعی کشور مورد حمله، انجام شده اند. در دو حمله یعنی، اورچاد و اپرا، هدف مراکزی بودند که صهیونیستها مدعی وجود سایت های هسته ای در آن مکان ها شدند. بنابراین لازم است با توجه به تهدیدات بیشمار رژیم صهیونیستی مبنی بر حمله یکجانبه به سایت های هسته ای ایران، به گذشته و تاریخ، چگونگی و جزئیات دقیق عملیات های اورچاد و اپرا، دست پیدا کرد. هرچند توان و آمادگی بالای دفاعی جمهوری اسلامی ایران و خبره گی و تجربه نیروهایی مسلح به ویژه نیروی هوایی، ریسک و خطر چنین حمله ای را از سوی رژیم صهیونیستی مرتفع می سازد، لیکن با توجه به عدم وجود عقلانیت در مواقعی توسط مقامات رژیم صهیونیستی، آمادگی و هوشیاری مضاعف توسط نیروهای مسلح را می طلبد. بنابراین موارد زیر قابل توجه اند:

1- بررسی دقیق و علمی عملیات های غافلگیرکننده رژیم صهیونیستی در گذشته و تدوین و تدریس آنها در دانشکده های نظامی

2- بالا بردن سطح آمادگی راداری و هوایی  و به روز رسانی جهت مقابله با رادارگریزهای جدید و یا پرواز در ارتفاعات پایین.

3- ایجاد پدافند قوی، به روز و جدید در اطرف سایت های هسته ای.

4- مقابله با تهدیدات جاسوسی دشمن برای کسب اطلاعات از سایتها و مکانهای هسته ای برای انجام بهتر عملیات.

5- شناسایی نقاط ضعف و قوت نیروی هوایی رژیم صهیونیستی و نحوه مقابله با نقاط قوت.

6- عدم غفلت از دشمن و دستکم گرفتن آن.

 

 مطلب چاپ شده در سایت پژوهشکده مطالعات راهبردی فلسطین: rissp.org

http://rissp.org/?q=node/1463

 

 



[1] . Seymour Hersh, The Samson option: Israel’s Nuclear Arsenal amd Foreign Policy, New York: Random House, 1991, pp. 10-12.

[2] . Operation Orchard

[3] . Deir ez-Zor

[4] . Seymour Hersh, “A Strike in the Dark-What did Israel Bomb in Syria?”, The New Yorker, 11 February 2008, Retrieved from: http//:www.newyorker.com

[5] . “US to sell bunker bombs to Israel”, 28 April 2005, http://www.bbcnews.com