مطالعات خاورمیانه

در این وبلاگ سعی برآن است تا موضوعات علمی و خبری در زمینه ی مطالعات منطقه ی خاور میانه ارائه گردد.

تاریخ خاورمیانه بخش 1
نویسنده : امیر جعفری - ساعت ۳:٤٤ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٩/۸/٢٢
 

 باید خاورمیانه و خاور نزدیک را منطقه ای کلیدی برای بررسی تحولات فرهنگی انسان تصور کرد و آن را مهد فرهنگ وتمدن دانست. انسان اولین با در بین النهرین ظاهر شده و نخستین مظاهر تمدن دراین سرزمین به وجود آمده است . با وجود تغییراتی که در هر دوره نسبت به دوره پیشین صورت می گرفت ،تمام یا جنبه هایی از نحوه ی فرهنگ های پیشین باقی می ماندند ،که امروز با مطالعه ی آنها می توان با سابقه فرهنگی برخی از گونه های فرهنگی وتمدنی در خاور نزدیک آشنا شد.


  قدیمی‌ترین تمدن‌های تاریخی در منطقه‌ ی خاور نزدیک ایجاد گردیدند ، در حدود 3500 سال پیش از میلاد، در بین النهرین (عراق کنونی) به وجود آمدند و امروزه به عنوان گهواره تمدن از آنها یاد می شود. سومری‌ها ، اکد ها، بابلی‌ها و آشوری‌ها همه در این منطقه شکل گرفته و رشد پیدا کردند. بلافاصله پس از پیدایش تمدن سومری، در ساحل رودخانه دره نیل مصر باستان در هزاره چهارم پیش از میلاد تحت فرمان فراعنه یکپارچه شد، و تمدن خود را به سرعت از طریق هلال بارور(Fertile Crescent) به سواحل غرب دریای مدیترانه و سراسر مشرق گسترش داد. فینیقیه ای ها، اسرائیلی ها و بسیاری دیگر بعدها تمدن های مهمی در این منطقه بناکردند. در شبه جزیره عربی (عربستان سعودی امروز) اعراب اولیه، مانند نباطی ها (Nabatean) (به عربی : الأنباط) و سبایی‌ها (Sabaean) (به عربی : السبأیین) ظاهر شدند و در حدود 800 سال قبل از میلاد تمدن قدرتمند و با نفوذی تاسیس کردند که برای قرن‌ها به مرکز تجارت در قلب کویر بدل شد.

 

  تمدن سومری را می توان در تناقضی که میان سفالھای خام ساده و زینت آلاتی که به نھایت درجه زیبایی و اتقان رسیده خلاصه کرد، و گفت که این تمدن آمیخته ای از چیزھای ساده اولیه وشاھکارھای درخشانی بوده که گاه به گاه صورت می گرفته است. در این سرزمین - تا آنجا که علم ما در زمان حاضر به آن آگاھی دارد- نخستین حکومت و امپراطوری به دست انسان تأسیس شده؛ھمچنین نخستین سازمان آبیاری، نخستین بار استفاده از سیم و زر برای ارزیابی کالا، نخستین قراردادھای بازرگانی، نخستین سازمان اعتبار معاملاتی، نخستین کتاب قانون، نخستین بار استفاده وسیع از خط نویسی، نخستین بار گفتگوی از داستان آفرینش و طوفان، نخستین مدرسه ھا و کتابخانه ھا،نخستین ادبیات و شعر، نخستین آرایه ھا و جواھرآلات، نخستین حجاری و نقش برجسته، نخستین کاخھا و معابد، نخستین بار استفاده از فلزات در تزیین، و نخستین طاقھا و قوسھا و گنبدھای ساختمانی در جھان پیدا شده است. نیز در ھمین سومر است که برای اولین بار، آن گونه که تاریخ نشان می دھد،پاره ای از زشتی ھای تمدن، از قبیل بردگی و استبداد و چیرگی کاھنان بر مردم و جنگھای استعماری،به شکل وسیع دیده می شود. شکل زندگی در سومر متنوع و عالی و پرفعالیت و بسیار مفصل و پیچیده بود. در ھمانجاست که، از اختلافات طبیعی میان مردم، یک نوع زندگی تازه قرین آرامش و فراوانی وآسایش، برای نیرومندان، و زندگی دیگری، سراسر بدبختی و کار پیوسته، برای دیگر مردم نتیجه شده است. پایه ھزاران اختلافی که در تاریخ جھان روی داده در ھمین سرزمین گذاشته شده.

  بین النهرین بوسیله ی رودخانه های فرات و دجله مشروب می گردد ،این دو رودخانه ازکوههای ارمنستان سرچشمه گرفته با فاصله ی زیادی از یکدیگر  به طرف جنوب سرازیر می شوند.   بین النهرین سفلی تا پنج هزار سال پیش از میلاد مسکون نبوده ، در هزاره ی سوم پیش از میلاد سومریها و آکادیها درآن ساکن شدند ،سومریها برای خود شهر هایی در حوالی خلیج و کناره های فرات ایجاد کردند . بین النهرین علیا خیلی زود مسکون شد.در کناردجله دولت آشور تشکیل یافت (2) سکنه ی آسیای غربی درآغاز هزاره ی سوم پیش از میلاد عبارت بودند از : آزیانیک ها درآناتولی ،سوریه ،سوریه ی علیا .سرزمین آکاد وفلات ایران .سومریها در بین النهرین سفلی و دسته های از سامی ها که با اقوام آزیانیک مخلوط شده درآکاد و سوریه ی علیا بسر می بردند. در بین النهرین سلسله ها و دولتهای پادشاهی متعددی شکل گرفتند که گاهی در صلح بودند وگاهی نیز درجنگ .  حکومت های عیلامی ها ، ایجاد تمدن در کیش و شوش ، امپراطوری سومری ها ، آشورها و بابل ها از نمونه های برجسته ی قبل میلاد در این منطقه بودند . در اطراف رود نیل نیز تمدن های بزرگی شکل گرفتند که در پاره ای از موارد دارای مشترکات با تمدن بین النهرین می باشد که می تواند نتیجه ی بازرگانی میان این دو تمدن و یا جنگ های میان آنان باشد .در این تمدن نخستین خط نوشته ها به صورت هجایی ایجاد گردید.

درهزاره ی دوم پیش از میلاد تغییرات قابل ملاحظه ای درکشورهای آسیای غربی رخ داد. دربین النهرین سفلی که میدان مبارزه ی دائم  شهرهای سلطنتی بود حکومت مرکزی توانائی به دست حمورابی ششمین پادشاه سلسله اول بابل ایجاد شد ،نفوذ قوانین وی به کشورهای همسایه توسعه یافت و شهر بابل قرنهای متمادی مرکز فرهنگی و مذهبی تمام ملل و یکی از مراکز عمده ی اقتصادی زمان گردید.

مفهوم حکومت در این دوران تقریبا همانند بود یعنی رب النوع مالک مملکت و حاکم آن محسوب می شد و امیر شهرجانشین و نایب او بود ،هرشهر خدایانی مخصوص به خود داشت و این خدایان درکارهای مملکت ، البته درمواردی که از طرف خدای بزرگ پیش بینی شده بود شرکت می کردند.